Thương xã tổng hợp là một “loài” đặc sản của Nhật Bản; gom lại còn một câu: nơi nào có chủ đề tăng trưởng kế tiếp, nơi đó có dáng họ gieo hạt trước — từ khí thiên nhiên hóa lỏng đến quặng lithium, không ngoại lệ. Năm 2026, đối tượng gieo hạt đến lượt trí tuệ thể hóa. Chỗ thú vị là: chính thương xã không tự chế lấy một chiếc robot nào, nhưng năm thương xã lớn gần như đồng loạt ra tay, lối vào thì đủ màu đủ kiểu: gắp hàng rời trong logistics, hiện trường chế biến thực phẩm, máy công cụ, cho tới linh kiện siêu chính xác của robot hình người.
Trước hết, bày ra động thái của từng nhà:
- Sumitomo Corporation cùng Dexterity (Mỹ) lập công ty liên doanh Dexterity-SC Japan, đã tiến hành thí nghiệm chứng thực robot AI xếp hàng lên xe với Sagawa Express;
- Itochu kết hợp công ty con CTC và Mamezou (Nhật Bản), tháng 7/2026 đạt thỏa thuận hợp tác kinh doanh, nhắm vào những lĩnh vực mà robot truyền thống “không cân nổi bài toán chi phí” như logistics, chế biến thực phẩm;
- Marubeni tháng 7/2026 hoàn tất thâu tóm tập đoàn TOLUS (Thụy Sĩ), tiến vào từ khâu bán máy công cụ, đặt cược vào nhu cầu linh kiện siêu chính xác như khớp robot hình người, phấn đấu đến 2030 doanh thu liên quan máy công cụ vượt 2.000 tỷ yên (khoảng 100 tỷ NDT);
- Mitsubishi Corporation và Mitsui & Co. dùng mạng lưới phân phối riêng để kết nối nhu cầu hiện trường — nắm nhu cầu trước, bàn phương án sau;
- Thị trường vẫn ở giai đoạn sớm: nhiều thương xã thừa nhận trí tuệ thể hóa chưa được đưa vào dự phóng kết quả kinh doanh, có trở thành nền tảng lợi nhuận hay không còn phải kiểm chứng.
Vì sao là lúc này: một nỗi thiếu không thể né, và hai chuỗi con số lạc quan
Thứ đẩy thương xã vào cuộc, trước hết là nỗi thiếu hụt lao động dai dẳng của Nhật Bản. Phán đoán của Tổng giám đốc Itochu, Keita Ishii, rất thẳng thắn: khi dân số lao động giảm, “sớm muộn cũng sẽ xuất hiện những tình huống buộc phải cho robot ra trận”.
Kỳ vọng thị trường theo đó nóng lên. Theo công ty nghiên cứu Servicorn Consulting (Ấn Độ), thị trường trí tuệ thể hóa toàn cầu đến 2035 có thể đạt 82,79 tỷ USD (khoảng 600 tỷ NDT), tăng hơn 16 lần so với năm 2025. Hút mắt hơn nữa là robot hình người: tài liệu do METI Nhật Bản tổng hợp từ các khảo sát tư nhân cho thấy, thị trường toàn cầu của robot đa dụng lấy humanoid làm lõi sẽ bước vào giai đoạn bùng nổ nhanh quanh năm 2030, đến 2040 quy mô có thể đạt khoảng 60.000 tỷ yên (khoảng 3.000 tỷ NDT).
Con số thì cứ là con số, logic hành động của thương xã thật ra mộc mạc hơn. Một câu của chuyên gia phân tích cao cấp Ryunosuke Shibata (SBI Securities, Nhật Bản) nói trúng điểm: “Gieo hạt trước khi chủ đề tăng trưởng thành hình, chính là nghề nhà của thương xã — trí tuệ thể hóa là một trong số đó.” Với thương xã tổng hợp, ý nghĩa của việc đi trước một bước đang ngày càng lớn — còn hạt giống ấy bao giờ nảy mầm, là chuyện tính sau.
Sumitomo Corporation: gặm trước khúc xương cứng mang tên xếp hàng lên xe
Hành trình của Sumitomo Corporation khởi đầu từ CVC (đầu tư mạo hiểm doanh nghiệp): trong lúc khảo sát các công nghệ tiên tiến như số hóa và AI, họ phát hiện Dexterity (Mỹ, bang California); xuất vốn năm 2020, đến 2024 hai bên lập công ty liên doanh Dexterity-SC Japan (Chiyoda, Tokyo). Tổng giám đốc liên doanh Shotaro Oyama nói lộ hẳn ý đồ: phải thông qua thu thập dữ liệu, huấn luyện mô hình để “biến công nghệ thành bản lĩnh của chính mình”, “điều này hứa hẹn trở thành tấm gương tiên phong cho thương mại hóa trí tuệ thể hóa”.
Công nghệ của Dexterity đã hạ cánh tại các doanh nghiệp logistics ở nước ngoài, tiếng thơm khá tốt. Nó gặm đúng miếng nổi tiếng khó nhai trong khâu logistics: xếp hàng lên xe. Hàng hóa mỗi loại một kích thước, hình dáng, bao bì; chất đống không theo quy tắc; đến cái gì toàn trông vào vận may trong ngày — trước thứ “bất định” này, tự động hóa truyền thống gần như buông súng, còn robot của họ lại ứng phó linh hoạt được trong môi trường ấy. Hiện liên doanh đang cùng Sagawa Express đẩy mạnh thí nghiệm chứng thực robot AI xếp hàng lên xe (khởi động từ tháng 12/2023), nỗ lực thương mại hóa sớm.
Itochu: chuyên chọn những hiện trường robot truyền thống “không cân nổi bài toán chi phí”
Động thái của Itochu chốt lại vào tháng 7/2026: cùng công ty con IT Itochu Techno-Solutions (CTC), đạt thỏa thuận hợp tác kinh doanh với Mamezou (Nhật Bản, Shinjuku, Tokyo) — doanh nghiệp có nghiệp vụ trải từ thân robot đến hệ thống điều khiển. Công ty mẹ của Mamezou là quỹ đầu tư Thụy Điển EQT; Itochu và CTC sẽ cùng EQT đề xuất phương án nhúng trí tuệ thể hóa cho các lĩnh vực như logistics, chế biến thực phẩm, rồi dựa vào tệp khách hàng của Itochu và CTC để trải rộng thị trường.
Hiện trường mục tiêu chọn rất “độc”: chuyên nhắm chỗ robot truyền thống “không cân nổi bài toán chi phí”. Chế tạo thực phẩm là điển hình. Khi Tổng giám đốc Mamezou, Tetsuya Nakahara, thăm một nhà máy thức ăn chế biến sẵn tại địa phương, một nhân viên nước ngoài ngay tại chỗ thổ lộ với ông: “Thiếu người quá vẫn vất vả, mau đưa robot vào ứng cứu thôi.” Theo Nakahara, đặc trưng của phương án Mamezou là “cánh tay robot nhỏ có thể cộng tác với người, tác nghiệp ngay bên cạnh người” — không chiếm diện tích, khớp với nhu cầu tự động hóa tinh xảo của nhà máy.
Mitsubishi, Mitsui: dùng mạng lưới nắm rõ nhu cầu trước, bàn phương án sau
Cách đánh của Mitsubishi Corporation và Mitsui & Co. gần bản sắc thương xã hơn: chưa vội đặt cược vào một công nghệ nào, dùng mạng lưới nắm cho thấu nhu cầu hiện trường trước.
Công ty con của Mitsubishi Corporation là Mitsubishi Corporation Technos (Minato, Tokyo) bắt tay với Persol Cross Technology (Nhật Bản, Shinjuku, Tokyo), đề xuất phương án tự động hóa cho các bài toán như thiếu hụt nhân lực ở khách hàng. Lời của Tổng giám đốc Hideki Teizaka chừa lối: “Trí tuệ thể hóa sẽ trở thành một trong những phương tiện giải bài toán của khách hàng.” Tại một triển lãm tháng 7, công ty trưng bày “phương án tự động bám theo phôi” của Involt (Pháp) như một ví dụ về trí tuệ thể hóa.
Công ty con của Mitsui & Co. là Mitsui & Co. Machine Techno (Minato, Tokyo) thì bổ sung tại showroom Tennozu (Tokyo) những hiện vật phản ánh xu hướng công nghệ mới nhất. Trưởng bản bộ thúc đẩy robot và tự động hóa Makoto Yoshida cũng giữ thái độ thận trọng: trí tuệ thể hóa “cần tích lũy dữ liệu, việc cấp bách là nắm cho rõ nhu cầu khách hàng”. Hiểu chính xác công nghệ này trước, rồi làm sâu thêm giao tiếp với khách hàng — đó là mạch suy nghĩ của họ.
Marubeni: tiến vào từ máy công cụ, việc làm robot hình người “chính là bây giờ”
Điểm rơi của Marubeni bất ngờ nhất: máy công cụ. Tháng 7/2026, Marubeni hoàn tất thâu tóm tập đoàn TOLUS — công ty bán máy công cụ của Thụy Sĩ (nghiệp vụ phủ Thụy Sĩ và Áo). TOLUS nắm quyền bán độc quyền tại địa phương cho các thương hiệu Nhật như Okuma, đồng thời có thể cung cấp phương án tổng thể cho nhu cầu tự động hóa; Marubeni với Citizen Machinery (Nhật Bản) vốn đã có công ty liên doanh máy công cụ tại Mỹ, lần thâu tóm này củng cố năng lực đề xuất tổ hợp “máy công cụ + thiết bị tự động hóa, tiết kiệm nhân lực”. Theo quy hoạch của Marubeni, đến 2030 doanh thu liên quan máy công cụ phải nâng lên trên 2.000 tỷ yên (khoảng 100 tỷ NDT).
Ván cờ này thật sự ngắm vào nhu cầu linh kiện do trí tuệ thể hóa kéo theo — robot hình người chịu tác động đầu tiên. Trưởng khoa máy công cụ thuộc bộ thiết bị công nghiệp Marubeni, Yuta Takagawa, thẳng thắn: “Tưởng là việc của tương lai, nhưng nghe nhà cung ứng nói mới biết chính là bây giờ.” Các bộ phận như khớp robot không tách rời linh kiện siêu chính xác, nhu cầu máy móc thiết bị của các hãng Nhật mà Marubeni kinh doanh được kỳ vọng tăng mạnh theo. Mở rộng thêm một vòng: linh kiện làm mát cho trung tâm dữ liệu AI, đầu dò cho thiết bị kiểm tra bán dẫn — cùng đòi hỏi gia công chính xác cao, giá trị gia tăng cao — đều bị Marubeni xem là cơ hội. Ngoài ra, công ty con IT Marubeni I-DIGIO Holdings hình dung nhận các khâu hạ tầng như dựng mạng; công ty con logistics Marubeni Logistics đang đẩy mạnh đưa robot vào kho, mày mò thúc đẩy tự động hóa bằng trí tuệ thể hóa — cả tuyến này xếp từ linh kiện đến tận kho.
Từ gieo hạt đến gặt hái, bài kiểm tra mới chỉ bắt đầu
Động thái trải rộng, nhưng thị trường vốn vẫn điềm tĩnh. Ryunosuke Shibata chỉ rõ: “Thương xã vận dụng AI rất nhiều trong phán đoán đầu tư, nhưng trí tuệ thể hóa chưa được đưa vào dự phóng kết quả kinh doanh.” Dịch ra là: hạt giống đã gieo xuống hết, khi nào nở hoa, hoa to cỡ nào — chưa ai dám ghi vào báo cáo tài chính. Với nhà cung cấp dịch vụ như chúng tôi, ngày ngày đi lại giữa thiết bị và dây chuyền, việc thương xã chiếm chỗ lại là một lời nhắc: trí tuệ thể hóa còn cách “thu tiền” xa, nhưng đã ngày càng tới gần “hiện trường” — ba cửa logistics, thực phẩm, máy công cụ, trùng đúng nơi tự động hóa của các nhà máy vừa và nhỏ trong nước băn khoăn nhất. Bài đọc liên quan: Hỗ trợ kỹ thuật ứng dụng, Kế hoạch 400.000 robot của Toyota.
Đọc thêm
- Toyota vào cuộc: 400.000 máy dệt một tấm lưới dữ liệu
- Vì sao Kawasaki, FANUC, Yaskawa hiếm hoi liên thủ
- Bán robot mới
